Trung Quốc dư thừa điện mặt trời
Tại hội nghị năng lượng mặt trời lớn nhất thế giới SNEC PV+ diễn ra ở Thượng Hải tuần này, nhiều doanh nghiệp đã gửi tới thông điệp rằng, ngành công nghiệp năng lượng mặt trời Trung Quốc cần nhanh chóng tìm kiếm các động lực tăng trưởng mới.
Đây được xem là sự thừa nhận về việc, lĩnh vực này vẫn chưa thể thoát khỏi cuộc khủng hoảng dư thừa công suất kéo dài, vốn đã bào mòn lợi nhuận của các nhà sản xuất trong hơn hai năm qua.
Trong nhiều năm, cuộc cạnh tranh quyết liệt nhằm mở rộng quy mô và giành thị phần đã giúp Trung Quốc xây dựng năng lực sản xuất pin mặt trời lớn nhất thế giới. Nguồn cung dồi dào kéo giá tấm pin xuống thấp, thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng sạch trên toàn cầu.
Tuy nhiên, mặt trái của cuộc đua này là tình trạng dư cung nghiêm trọng, khiến nhiều doanh nghiệp rơi vào vòng xoáy thua lỗ kéo dài.
Ông Zhu Gongshan, Chủ tịch GCL Technology Holdings Ltd., nhận định tại hội nghị: “toàn ngành đang bị mắc kẹt trong một cuộc chơi có tổng bằng không”.
Theo ông, chiến lược tăng trưởng dựa trên mở rộng sản xuất, giảm giá và chạy đua quy mô đã chạm tới giới hạn. Những nỗ lực trong vài năm gần đây nhằm cắt giảm sản lượng hoặc thiết lập giá sàn đều chưa đủ sức kéo thị trường thoát khỏi tình trạng dư cung và phục hồi giá bán.
Cứu cánh cho việc dư cung hay một cuộc khủng hoảng mới
Trong bối cảnh đó, lưu trữ năng lượng đang nổi lên như hướng đi được nhiều doanh nghiệp kỳ vọng nhất. Ông Zhu cho rằng, mô hình nhà sản xuất năng lượng mặt trời đơn thuần sẽ dần biến mất khi nhu cầu lưu trữ điện tăng mạnh cùng sự phát triển của các trung tâm dữ liệu tiêu thụ năng lượng lớn.
Lưu trữ năng lượng được kỳ vọng sẽ là cứu cánh cho ngành điện mặt trời tại Trung Quốc.
Công ty TNHH Công nghệ Năng lượng Xanh Longi, nhà sản xuất tấm pin mặt trời lớn nhất Trung Quốc xét theo giá trị vốn hóa thị trường, cũng đang đẩy mạnh chiến lược này.
Dù chỉ chính thức gia nhập lĩnh vực lưu trữ năng lượng từ cuối năm ngoái, Longi đặt mục tiêu đưa mảng kinh doanh mới đạt quy mô tương đương hoạt động sản xuất pin mặt trời trong vòng 5 năm tới.
Tuy nhiên, làn sóng đầu tư ồ ạt vào lưu trữ năng lượng cũng làm dấy lên những lo ngại. Nhiều lãnh đạo doanh nghiệp tham dự hội nghị cảnh báo, nguồn vốn đang chảy vào lĩnh vực pin lưu trữ với tốc độ quá nhanh, tiềm ẩn nguy cơ hình thành một thị trường dư cung mới, giống điện mặt trời hiện nay.
Chính phủ Trung Quốc cũng đã nhiều lần đưa ra cảnh báo tương tự đối với các nhà sản xuất pin. Ông Shi Zhengrong, nhà sáng lập Suntech Power Holdings Co., cho biết, gần như toàn bộ các doanh nghiệp năng lượng mặt trời hiện nay đều đang hướng sự chú ý sang lĩnh vực lưu trữ năng lượng . Dù đây có thể là cơ hội tăng trưởng mới, ông thừa nhận xu hướng này khiến bản thân cảm thấy lo ngại.
Bên cạnh lưu trữ năng lượng , một số doanh nghiệp còn hướng tầm nhìn tới những lĩnh vực xa hơn. Ông Zhu Gongshan nếu quan điểm, năng lượng mặt trời trong không gian có thể trở thành nguồn cung năng lượng khổng lồ trong tương lai.
Theo báo cáo của nhà phân tích Dennis Ip thuộc Daiwa Capital Markets Hong Kong Ltd., các hệ thống pin mặt trời triển khai trên quỹ đạo có khả năng đáp ứng nhu cầu khoảng 200 GW điện cho các trung tâm dữ liệu ngoài không gian trong thập kỷ tới.
Trong kịch bản tham vọng hơn, các cơ sở trí tuệ nhân tạo trên Mặt Trăng có thể tạo ra nhu cầu điện năng vượt 10.000 GW, tương đương tổng mức tiêu thụ điện toàn cầu hiện nay.
Cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn đối với lĩnh vực này, 13 thành viên sáng lập gồm GCL, Trina Solar Co. cùng nhiều viện nghiên cứu đã chính thức công bố thành lập Liên minh Phát triển Năng lượng Vũ trụ ngay trong ngày khai mạc SNEC PV+.
Áp lực thị trường
Trong khi các doanh nghiệp tìm kiếm hướng đi mới, áp lực từ thị trường hiện tại vẫn chưa có dấu hiệu suy giảm. Theo báo cáo hàng tuần của Hiệp hội Công nghiệp Silicon Trung Quốc, giá polysilicon tiếp tục đi xuống trong tuần này do tồn kho cao và kỳ vọng nguồn cung gia tăng.
Tính đến thứ 4, giá polysilicon đã giảm tới 1,7%, trong đó loại N-type cao cấp nhất giảm xuống còn 34.700 nhân dân tệ (khoảng 5.122 USD) mỗi tấn. Sản lượng trong tháng 6 được dự báo đạt 91.000 tấn, trong khi nhu cầu từ các nhà sản xuất ở khâu hạ nguồn chỉ vào khoảng 87.000 tấn.
Ở các phân khúc khác của chuỗi cung ứng, giá wafer gần như đi ngang trong tuần tính đến thứ Năm. Wafer N-type G12 được giao dịch ở mức 1,17 nhân dân tệ mỗi tấm. Giá pin mặt trời duy trì trong khoảng 0,31–0,33 nhân dân tệ mỗi watt, còn giá mô-đun ở mức 0,71–0,75 nhân dân tệ mỗi watt, không thay đổi so với tuần trước.
Dù thị trường vẫn đối mặt nhiều thách thức, một số tín hiệu tích cực vẫn xuất hiện. Jinko Solar cho biết đã ký kết 10 thỏa thuận cung cấp mô-đun năng lượng mặt trời tại hội nghị SNEC PV+, phục vụ các dự án ở Trung Quốc, Philippines, Bangladesh và Pakistan. Tuy nhiên, công ty không công bố tổng quy mô của các đơn hàng này.
Những diễn biến tại SNEC PV+ cho thấy ngành năng lượng mặt trời Trung Quốc đang đứng trước một giai đoạn chuyển đổi quan trọng. Sau nhiều năm tăng trưởng bằng mở rộng công suất, các doanh nghiệp buộc phải tìm kiếm động lực mới từ lưu trữ năng lượng , hạ tầng dữ liệu hoặc thậm chí là các công nghệ năng lượng ngoài không gian.
Tuy nhiên, câu hỏi lớn nhất vẫn là liệu những lĩnh vực mới này có đủ sức hấp thụ lượng vốn đầu tư khổng lồ của ngành hay không, hay sẽ tiếp tục lặp lại vòng xoáy dư cung từng xảy ra với điện mặt trời.