Những chiếc xe điện giá 300 triệu đang vẽ lại hoàn toàn bài toán kinh tế tại quốc gia Đông Nam Á này

Cụ thể, Tổng thống Prabowo Subianto của quốc gia vạn đảo đang xem xét kế hoạch chuyển đổi khoảng 20 triệu hecta rừng thành các đồn điền phục vụ mục đích trồng lương thực và sản xuất nhiên liệu sinh học . Diện tích này tương đương với quy mô các đồn điền dầu cọ hiện có tại Indonesia .

Kế hoạch này đã gây ra nhiều tranh luận giữa các nhóm bảo vệ môi trường và các cơ quan quản lý nhà nước cùng khối doanh nghiệp .

Các nhà bảo vệ môi trường lo ngại về tình trạng phá rừng quy mô lớn. Trong khi đó, các quan chức địa phương lập luận rằng nhiên liệu sinh học là phương án khả thi nhất để giảm bớt sự phụ thuộc vào dầu mỏ nhập khẩu và giảm lượng khí thải carbon.

Thực tế hiện nay cho thấy khoảng một phần sáu sản lượng dầu cọ toàn cầu đang được tiêu thụ bởi các động cơ diesel tại Indonesia .

Trước đây, việc đánh đổi diện tích rừng để lấy phát triển kinh tế thường được coi là một lựa chọn khó tránh khỏi. Tuy nhiên, sự phát triển của công nghệ hiện nay khiến nhận định đó không còn giữ được tính thuyết phục.

Các chuyên gia cho biết, Indonesia đang đứng trước một lựa chọn tối ưu hơn để cắt giảm chi phí nhập khẩu dầu thô, đó là phát triển xe điện .

Doanh số bán xe điện trên toàn thế giới đã ghi nhận mức tăng trưởng đột biến trong năm qua. Xe điện và xe hybrid cắm điện hiện chiếm khoảng một phần tư tổng lượng ô tô bán ra trên toàn cầu.

Quá trình chuyển đổi sang xe điện tại khu vực Đông Nam Á cũng đang diễn ra với tốc độ rất nhanh chóng dù ít được chú ý hơn các thị trường lớn.

Tại Thái Lan, giá xe điện hiện đã ở mức cạnh tranh so với xe chạy bằng nhiên liệu hóa thạch và chiếm khoảng 20% thị trường trong năm ngoái. Tỷ lệ này tại Singapore đạt mức 45% và tại Việt Nam là 32%.

Indonesia là quốc gia có dân số 285 triệu người cũng ghi nhận những con số ấn tượng. Vào năm 2020, tỷ lệ xe điện bán ra tại đây chỉ đạt mức dưới 1/350. Tuy nhiên, đến tháng 12 năm vừa qua, tỷ lệ này đã tăng lên mức hơn một phần ba tổng lượng xe bán ra.

Chính phủ Indonesia đã ban hành nhiều chính sách ưu đãi để thúc đẩy xu hướng này. Jakarta đặt mục tiêu tận dụng trữ lượng đồng, niken và nhôm dồi dào để trở thành trung tâm sản xuất xe điện của khu vực.

Chính quyền đã bãi bỏ nhiều loại thuế nhập khẩu và thuế bán hàng đối với xe điện đi kèm với các điều kiện về đầu tư. Theo số liệu từ các cơ quan chức năng, hiện có 9 nhà sản xuất ô tô đã cam kết thiết lập nhà máy tại Indonesia , bao gồm các tập đoàn lớn như Volkswagen AG, Stellantis NV và các công ty từ Trung Quốc. Nhà máy của BYD Co. tại ngoại ô Jakarta dự kiến có công suất 150.000 xe mỗi năm, tương đương một phần sáu nhu cầu thị trường nội địa.

Dù vậy, sự tăng trưởng dựa trên trợ cấp thường tiềm ẩn những yếu tố không ổn định. Sự bùng nổ doanh số xe điện tại Indonesia vào cuối năm 2025 phần lớn đến từ tâm lý lo ngại việc hết hạn miễn thuế nhập khẩu 50% và các khoản giảm thuế bán hàng.

Bởi hầu hết xe điện đang lưu hành tại quốc gia này là hàng nhập khẩu, do đó mức giá lý thuyết có thể tăng hơn 50% khi các ưu đãi này kết thúc.

Đồng thời, chính phủ cũng đang phải gánh khoản trợ cấp nhiên liệu chiếm từ 10% đến 20% ngân sách nhà nước. Người đóng thuế đang phải chi trả khoảng một phần ba giá xăng và gần một nửa giá dầu diesel trên thị trường .

Các phân tích kinh tế cho thấy việc duy trì hỗ trợ cho xe điện mang lại lợi ích ngân sách dài hạn hơn so với nhiên liệu hóa thạch. Một chiếc xe điện như mẫu BYD Atto 1 có giá khoảng 200 triệu rupiah, tương đương 12.000 USD. Việc miễn thuế bán hàng cho chiếc xe này khiến ngân sách giảm thu khoảng 20 triệu rupiah.

Trong khi đó, nếu một người dân sử dụng xe xăng tương đương, chính phủ phải chi tới 7 triệu rupiah mỗi năm để trợ cấp nhiên liệu. Trong vòng đời 12 năm của một phương tiện, chi phí trợ cấp cho xe xăng sẽ cao gấp bốn lần so với mức ưu đãi thuế dành cho xe điện .

Indonesia từ lâu đã xây dựng nền kinh tế dựa trên các đợt bùng nổ hàng hóa từ nông sản đến khoáng sản và năng lượng hóa thạch. Trong giai đoạn hiện tại, quốc gia này đang có cơ hội chuyển dịch từ nền tảng nhiên liệu hóa thạch sang thế giới dựa trên điện năng.

Việc công nhận và thích ứng với sự chuyển dịch này có thể giúp Indonesia cải thiện chất lượng môi trường và ổn định cán cân ngân sách.

Ngoài ra, việc giảm phụ thuộc vào các dự án nhiên liệu sinh học quy mô lớn cũng góp phần hạn chế nguy cơ thảm họa thiên nhiên liên quan đến khí hậu.