Những công trình chở khát vọng vươn mình của dân tộc

Vượt "nhiệm vụ bất khả thi" nối dải cao tốc

Những ngày đầu thu tháng 9, khi cả nước nô nức hướng về đại lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2.9 với những sự kiện lịch sử chưa từng có thì tại các dự án giao thông trải dọc chiều dài đất nước, tiếng máy móc vẫn ì ì thay cho tiếng nhạc hoan ca, những lá cờ Tổ quốc vẫn phấp phới trên lán trại. Trên công trường cao tốc Cần Thơ - Cà Mau, gần 2.450 kỹ sư, công nhân, người lao động với gần 1.240 thiết bị, máy móc vẫn đều đều giữ 140 mũi thi công. Lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên mỗi chiếc xe lu, cần cẩu như tiếp thêm sức mạnh cho các "chiến sĩ" ngày đêm bám trụ trên công trường.

Giữa cái nắng rát mặt của miền Tây Nam bộ những ngày chuyển tiếp qua mùa mưa, khi mặt trời lên tới đỉnh đầu, những người công nhân mới buông tay xẻng, dừng tay cuốc, tranh thủ ăn trưa. Cầm hộp cơm xốp đựng trong bao ni lông, vẫn nguyên áo công nhân đẫm mồ hôi, đôi ủng lấm lem bùn đất không buồn tháo, thỉnh thoảng họ lại quệt ngang mái tóc bết lại vì vừa tháo mũ bảo hộ. Mỗi người một góc trong lán dựng tạm ngay trong công trường, da ai cũng đen nhẻm vì đã dãi nắng suốt bao tháng ngày. Họ vẫn cười đùa, tranh thủ nói vài câu chuyện phiếm trước giờ vào làm tiếp ca thông trưa. Tối đến, ánh đèn leo lét của những chiếc xe lu chỉ tắt khi đồng hồ đã chỉ quá 0 giờ. Hàng ngàn kỹ sư, công nhân không ngại tăng 3 ca, tăng 4 kíp, bám máy, bám công trường, tranh thủ thời tiết thuận lợi để nỗ lực đưa dự án về đích cuối năm nay đúng yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ. "Hoàn thành đoạn cao tốc Cần Thơ - Hậu Giang, Hậu Giang - Cà Mau vào tháng 12 tới, góp phần đạt mục tiêu có 3.000 km đường bộ cao tốc vào cuối năm nay", lãnh đạo Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận (chủ đầu tư) chia sẻ.

Ảnh: Lê Lâm

Trên công trường cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng cũng tương tự, tất cả đều tập trung nhân lực, nguồn lực, thời gian và ý chí đẩy tốc độ để rút ngắn 6 tháng thi công, góp thêm 188 km vào mạng lưới đường cao tốc Bắc - Nam trong năm nay. Trong khi đó, tuyến "ổ gà" Lộ Tẻ - Rạch Sỏi đã hoàn toàn "lột xác", đáp ứng mong mỏi của người dân và doanh nghiệp (DN). Di chuyển trên tuyến cao tốc mới còn vương mùi nhựa đường, cái cảm giác êm ái từ điểm đầu tới điểm cuối với 80 - 90 km/giờ trong khi chỉ cách đây 1 năm, con đường này vẫn còn bong tróc, xóc nẩy mố cống, mố cầu. Giờ thì thời gian di chuyển chỉ còn 40 - 45 phút từ Lộ Tẻ tới Rạch Giá còn từ Cao Lãnh đến cầu Vàm Cống chỉ còn khoảng 20 phút...

Đến khi bạn đọc cầm trên tay cuốn ấn phẩm đặc biệt này của Thanh Niên thì cũng chỉ còn hơn 2 tháng nữa, hàng triệu người dân miền Tây sẽ chính thức kết thúc 20 năm đằng đẵng "ngóng" cao tốc. 500 km đường cao tốc mới sẽ kéo "vựa lúa" về gần hơn với siêu đô thị TP.HCM, giải phóng lực lượng sản xuất cho toàn vùng ĐBSCL, đồng thời thúc đẩy thu hút đầu tư để tạo ra bước đột phá về kinh tế.

Còn nhớ thời điểm phát động chiến dịch 500 ngày đêm hoàn thành 3.000 km đường bộ cao tốc, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã bày tỏ băn khoăn khi nhận nhiệm vụ này vào đầu nhiệm kỳ. Bởi, sau 20 năm khởi công xây dựng, đến năm 2020, Việt Nam vẫn chưa đạt 1.000 km đường cao tốc còn kế hoạch mới đặt mục tiêu trong 5 năm phải hoàn thành số lượng gấp 4 lần của 20 năm trước - một nhiệm vụ vô cùng thách thức. Song người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh đến giờ này, chúng ta có thể tin tưởng và khẳng định chắc chắn sẽ hoàn thành, thậm chí vượt chỉ tiêu.

Ảnh: T.N tạo bằng AI

Tính đến ngày 10.9, tổng số đường cao tốc đưa vào vận hành khai thác là 2.476 km. Nếu tiến độ ở các phần việc được đẩy mạnh thì đúng như kỳ vọng của Thủ tướng, ngay trong năm, Việt Nam có thể đạt tới hoàn thành 3.300 km đường bộ cao tốc, vượt 10% so với kế hoạch. Đây sẽ là kỳ tích mới của ngành xây dựng Việt Nam.

Tiến tới những công trình thế kỷ

Không chỉ nối một dải non sông bằng đường bộ cao tốc, 2025 cũng là năm đánh dấu mốc lịch sử khi 23 cơ chế, chính sách đặc thù trong dự án luật Đường sắt (sửa đổi) đã được thông qua, mở "đường ray" để hiện thực hóa giấc mơ đường sắt cao tốc (ĐSCT).

Kể từ khi được tái khởi động sau "cái lắc đầu" vào tháng 5.2010 đến nay, dự án có quy mô lớn nhất VN đã trải qua rất nhiều lần "nâng lên đặt xuống" vì quan ngại về nguồn vốn khủng - gần 70 tỉ USD. Không ai có thể phủ nhận lợi ích to lớn của ĐSCT, song, công trình quy mô khổng lồ trong bối cảnh ngành đường sắt Việt Nam còn lạc hậu về công nghệ, yếu về nguồn lực đã biến ĐSCT trở thành giấc mơ tưởng chừng không thể thành hiện thực. Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, quy trình triển khai các dự án đường sắt thường rất lâu, mất 5 năm cho mỗi dự án. Trong đó, bước xin chủ trương đầu tư nhanh thì mất 1 năm, bước thiết kế mất từ 2 - 3 năm, quy trình rất nhiều bước. Do đó, để "giấc mơ" ĐSCT thành hiện thực trong 10 năm thì áp lực rất lớn.

Ảnh: Nam Long

Thế nhưng, cục diện đã thay đổi ngay khi Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị mở cánh cửa cho khối DN tư nhân, khởi động làn sóng đầu tư mạnh mẽ chảy vào công trình thế kỷ của dân tộc. Khi tiên phong đăng ký đầu tư ĐSCT Bắc - Nam, VinSpeed cam kết hoàn thiện dự án chỉ sau 5 năm, tức chỉ bằng nửa thời gian so với dự kiến. Với mục tiêu này, trung bình VinSpeed phải đạt mức 1,18 ngày/km, tức mỗi ngày thi công xong gần 1 km - tốc độ chỉ thấp hơn đôi chút so với mức kỷ lục của Trung Quốc (tuyến Bắc Kinh - Thượng Hải 0,88 ngày/km), nhưng vẫn nhanh hơn hầu hết các quốc gia phát triển, kể cả những nước có nền công nghiệp đường sắt hàng đầu thế giới. Cùng với đó, THACO đề xuất đảm nhận phần đầu máy, toa xe; Hòa Phát lập tức bắt tay với đối tác để thực hiện cam kết sản xuất ray thép đường sắt tốc độ cao… Những DN lớn nhất trong từng lĩnh vực liên quan cùng đồng lòng, quyết tâm biến giấc mơ "sáng cà phê Hà Nội, trưa cơm tấm Sài Gòn" của hàng triệu người Việt thành hiện thực chỉ trong 5 năm tới.

Nếu như ĐSCT Bắc - Nam là "công trình trong mơ" của ngành đường sắt thì "quả đấm thép" của ngành hàng không - siêu sân bay Long Thành - cũng đang chạy hết tốc lực để khánh thành vào cuối năm nay. Theo kế hoạch, chuyến bay kỹ thuật đầu tiên từ sân bay Nội Bài hạ cánh tại Long Thành sẽ được triển khai vào ngày 19.12, đánh dấu mốc lịch sử cho ngành hàng không nước nhà.

Nhìn lại toàn bộ hành trình "chông gai" của Cảng hàng không quốc tế Long Thành, một nguyên lãnh đạo ACV xúc động chia sẻ: "Toàn bộ hành trình là lời khẳng định "quả đấm thép" của ngành hàng không sắp chính thức trình làng. Sân bay Long Thành sẽ là bệ phóng mở ra không gian phát triển mới, tạo ra "hệ kinh tế sân bay" cho khu vực như cách quy hoạch mà các sân bay quốc tế lớn trên thế giới đã và đang thực hiện. Từ đó, tác động lớn tới phát triển KT-XH của vùng Đông Nam bộ nói riêng cũng như cả nước nói chung, mang ý nghĩa như một cú nhảy vọt tiến vào vận hội mới".

Ảnh: Trần Ngọc Tiến

Viết tiếp sứ mệnh đi trước mở đường

Ngay khi những chiến dịch xây cầu, mở đường, mở cửa bầu trời đi đến giai đoạn tất thắng thì khắp cả nước, những công trình "mang tính xoay chuyển cục diện" như Thủ tướng Phạm Minh Chính đã nhận xét, đang dồn dập chuẩn bị khởi công. Sân bay Gia Bình định hướng trở thành cảng hàng không bậc nhất phía bắc; sân bay Phú Quốc - biểu tượng mới của Việt Nam chào đón APEC 2027; cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ mở đường tiến biển cho TP.HCM; cảng trung chuyển quốc tế tại Vân Phong đột phá kinh tế biển cho Khánh Hòa; cảng Liên Chiểu gắn với khu thương mại tự do đưa Đà Nẵng bước vào vận hội mới… Có thể thấy, từ biển lên trời, từ đồng bằng tới vùng núi đang đồng loạt kích hoạt các công trình trọng điểm, tạo tiền đề cho kinh tế bứt phá. Các công trình tỉ USD này còn tạo tác động lan tỏa mạnh mẽ tới nền kinh tế thông qua việc hấp thụ khối lượng khổng lồ nguyên vật liệu, sử dụng hàng trăm ngàn lao động, thúc đẩy ngành xây lắp phát triển…

80 năm kể từ ngày Bác Hồ đọc bản Tuyên ngôn độc lập lịch sử, cũng ngần ấy năm khai sinh ngành giao thông vận tải, hệ thống hạ tầng giao thông của Việt Nam đã ghi dấu bước phát triển vượt bậc, nối "mạch máu" của nền kinh tế đi khắp mọi miền Tổ quốc.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh chia sẻ: Trong giai đoạn đất nước đã ăn no, mặc ấm như hiện nay, thật khó có thể hình dung một giai đoạn thắt lưng buộc bụng thật khó khăn, những cán bộ, công nhân viên ngành giao thông vận tải đã phải xa gia đình, dấn thân vào nơi rừng xanh núi đỏ, gom từng cân sắt, cân nhựa đường để khôi phục từng tuyến đường bị tàn phá nặng nề do chiến tranh. Đây chính là những đóng góp quan trọng của ngành giúp đất nước vượt qua vết thương chiến tranh, tạo dựng nền tảng vững chắc cho giai đoạn tăng tốc, đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa, xây dựng một Việt Nam giàu mạnh trong thế kỷ 21.

"Có mặt ở mỗi công trường, đi trên mỗi cung đường, tôi hết sức tự hào khi từ sự phụ thuộc lớn vào các đơn vị nước ngoài, trải qua quá trình học hỏi không ngừng bằng khát vọng, ý chí và nghị lực, giờ đây, kỹ sư, tư vấn Việt Nam đã làm chủ công nghệ từ thiết kế đến thi công, làm nên nhiều công trình quy mô lớn. Từ vai trò chủ đạo của các DN nhà nước, đã có những tập đoàn lớn sẵn sàng đứng lên làm những công trình trọng điểm của đất nước. Những thành tựu của ngành giao thông vận tải luôn đi cùng lịch sử và hành trình phát triển của đất nước. Dù trong bất cứ hoàn cảnh nào, sứ mệnh "đi trước mở đường" của ngành vẫn còn nguyên vẹn và đang được tiếp nối dựng xây trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc", Bộ trưởng Trần Hồng Minh xúc động bày tỏ.